بيان آيه 92 لغت خطا : كار نادرست . صورتهاى ديگر آن : « خطاء و خطا و خطاه » ( به سكون تاء در دو تاى اخير ) مىباشد . خاطئه : گناه . تحرير : آزاد كردن بردگان . اعراب الا خطاً : نحويان محقق به اتفاق مىگويند : اين استثنا منقطع است يعنى : هيچ مؤمنى نبايد مؤمنى را بكشد ، مگر اينكه خطا كند . مثل اين شعر : من البيض لم تظعن بعيدا و لم تطأ * على الارض الاريط برد مرجل يعنى از . . . به جاى دورى نرفت و بر زمين گام ننهاد مگر بر برد نازك و صورت دار . بديهى است كه : برد نازك و . . . از زمين نيست تا استثناء متصل باشد . در سورهء بقره ذيل آيه : « إِلَّا الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ . . . » ( آيه 150 ) نيز از نظير اين مطلب گفتگو كرده‌ايم . برخى گفته‌اند : اين استثنا متصل است و مقصود اين است كه : نبايد مؤمنى مؤمنى را عمدا بكشد و اگر عمداً او را كشت ، مؤمن نيست ، زيرا اين عمل او را از ايمان خارج مىسازد . سپس مىگويد : « الا خطأً » يعنى اگر از روى خطا او را بكشد ، از ايمان خارج نمىشود . فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ : مبتداست و خبر آن محذوف است ، زيرا كلام بر آن دلالت دارد . إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا ، در محل نصب است : يعنى : « عليه ذلك الا ان يصدقوا » و « ان يصدقوا » تاويل بمصدر برده مىشود و حال است اصل : « يصدقوا » « يتصدقوا » است كه تاء در صاد ادغام شده است زيرا مخرج آنها به يكديگر نزديك است . برخى